تبلیغات
Everbook - ترازو
 
Everbook
درباره وبلاگ


Everbook یک دانشنامه آزاد است که به صورت وبلاگ منتشر شده و روزانه مطالب آن به روز رسانی می شوند.
به دلیل گسترده بودن مطالب در زمینه هایی که Everbook در آنها فعالیت دارد,افراد علاقه مند به نویسندگی در هر یک از این زمینه ها میتوانند جهت نویسندگی در Everbook با مدیر وبلاگ تماس حاصل فرمایند.

مدیر وبلاگ : پوریا انوشه
نویسندگان
جمعه 1390/12/26
تَرازو ابزاری است برای اندازه‌گیری وزن اجسام.
واژه تراز در فارسی به معنی همسطح‌بودن است و ترازو یعنی «وسیله‌ای که با اصل همسطحی» کار می‌کند. این نامگذاری به تراز شدن شاهین ترازو بر درجه میانی صفحه وزن‌نما اشاره دارد.
ترازو یکی از قدیمترین ابزارهاست و قدمت ساخت آن ، با استناد به تصاویر بعضی انواع آن در مقبره های فراعنه مصر، به حدود پنج هزار سال پیش از میلاد می رسد.همچنین در عهد عتیق اشاره هایی به ترازو وجود دارد. در قرآن نیز به «میزان » هم به معنای ابزار سنجشِ وزن و هم به مفهوم وسیله برپا داشتن عدل اشاره شده است . در دوره اسلامی ، ترازو علاوه بر وزن کردن اجسام ، کاربردهای دیگری نیز داشته است ، از جمله در اندازه گیری زمان و تنظیم خودکار دستگاههای مکانیکی.در مفاهیم انتزاعیتر در ریاضیات ، از ترازو برای به دست آوردن نسبتهای مستقیم و معکوس استفاده می شده است.ابوریحان بیرونی نیز از ترازو برای نشان دادن نسبتهای معکوس و برای توضیح مفاهیمی در جبر و مقابله (در حل معادلات درجه اول ) استفاده کرده است . ساخت ترازو و کار با آن در عالم اسلام در حوزه علم الاوزان و الموازین (یکی از فروع ریاضیات ) بررسی می شد.گاهی کیمیاگری را نیز علم المیزان ، به معنای علم مقیاسها یا علم اندازه گیریهای دقیق ، می نامیده اند، زیرا در تهیه انواع اکسیرها، انتخاب نسبت درست از اجزای تشکیل دهندة آن موضوع بسیار مهمی بود.
ساده ترین ترازوها از یک شاهین و دو پله (کفه ) تشکیل می شود. جسم را برای وزن کردن در یک پله و وزنه ها را در پله دیگر قرار می دهند تا شاهین به حالت تعادل درآید و وزن جسم معلوم گردد. اساس کار این ترازوها بر قوانین اهرم است و دانشمندان عالم اسلام ، آرای مختلفی درباره به کارگیری آن داشته اند، از جمله الیاس نصیبینی (زنده در قرن چهارم ) در رساله خود درباره ترازوها، ویژگیهای مطلوب ترازو را برشمرده است.به مرور زمان انواع ترازو، بر اساس نوع کاربرد آنها ساخته شد، برخی از آنها عبارت اند از:
1.قَپان 
2.ترازوی آبی 
3.ترازوهای ترکیبی از جمله ترازوی حکمت . 
این ترازوها بسیار پیچیده تر از انواع معمولی و ساده ترازوها بودند و پله های بیشتری داشتند که تعدادشان در پیشرفته ترین آنها به پنج پله می رسید.وزن کردن اجسام در ترازوهای معمولی با معلق ماندن پله ها در هوا صورت می گرفت ، اما در ترازوی آبی ، جسم موردنظر در آب غوطه ور می شد و بر اساس «اصل ارشمیدس »، وزن مخصوص آن به دست می آمد. در ترازوهای ترکیبی ، وزن کردن هم در آب هم در هوا انجام پذیر بود. قپان نیز، برخلاف ترازوهای دیگر، فقط یک پله داشت.
گذشته از ساخت انواع ترازوها و قپانها، بحثهای نظری گوناگونی درباره ساخت و کار ترازوها و قپانها به وجود آمد و دانشمندان درباره ساخت انواع ترازوها و قپانها رساله هایی نوشتند. مهمترین بحث در این رسایل ، توجه به مفهوم «اجسام مختلط » و سعی در به دست آوردن مقادیر مختلف فلزهای یک همبسته است و اساس کار نیز اصل تعادل مایعاتِ ارشمیدس است.علاوه بر کتاب الیاس نصیبینی دیگر کتابهایی که درباره انواع ساده ترازوها و قپانها نوشته شده ، عبارت اند از: کتاب ثابت بن قرة فی القرسطون درباره قپانها و رساله مراکز الاثقال و صنعة القفان ــ که ارشاد ذوی العرفان الی صناعة القفان نیز نامیده شده است ــ از ابوحاتم مظفربن اسماعیل اسفزاری
مهمترین کتابهای باقی مانده در عالم اسلام در بارة ترازوها، آثاری است درباره ساخت و کار انواع ترازوهایی که برای وزن کردن اجسام مرکّب (اجسام مختلط ) و تعیین مقدار اجزای تشکیل دهنده آنها به کار می رفته اند. قدیمترین مأخذ دانشمندان مسلمان در این باره ، آرای دو ریاضیدان و دانشمند یونانی ، ارشمیدس و منلائوس (مانالائوس )، است . از ارشمیدس رساله مختصری درباره سنگینی و سبکی اجسام به نام فی الثقل و الخفة باقی مانده است. خازنی نیز در میزان الحکمة نقل قولهای ارشمیدس از منلائوس را ترجمه کرده است . منلائوس خود نیز کتابی در این باره تألیف کرد که متن عربی آن با عنوان کتاب میلاوس الی طرطاس الملک فی الخیلة موجود است. این رساله با عنوان کتاب معرفة کمّیّة تمییز الاجرام المختلطة نیز معرفی شده است . از بین رسایلی که دانشمندان مسلمان در این باره تألیف کرده اند، رساله کوچکی به نام فی استخراج کمّیّة الاجرام المختلطة از شخصی به نام ابومنصور نیریزی باقی مانده است . احتمالاً این شخص ، همان فضل بن حاتم نیریزی است. از خیام رساله ای به نام فی الاحتیال لمعرفة مقدارَیِ الذَّهبِ و الفضةِ فی جسمٍ مرکّبٍ منهما ، درباره به دست آوردن مقدار طلا و نقره در جسم مرکّبی که از این دو فلز تشکیل شده ، باقی مانده است. از ابوریحان بیرونی نیز دو رساله به جا مانده است : میزان الحکمة به فارسی ، و مقالة فی النسب التی بین الفلزات و الجواهر فی الحجم به عربی . رساله دوم درباره وزن کردن فلزات و سنگها و ساختن ترازوهای مختلف برای این کار است . ابوسهل کوهی و ابن هیثم نیز در این باره رساله نوشته اند. نام رساله ابن هیثم فی مراکز الاثقال است. اصل این دو رساله باقی نمانده ، اما خازنی خلاصه ای از رساله ابن هیثم را آورده است. سموأِل بن یحیی مغربی نیز ابزاری به شکل منبر در اندازه گیری وزن اجزای جسم مختلط ساخته بوده که باقی نمانده است . در بین رساله های گوناگون ، رسالة فی الاحتیال خیام ، بیش از همه مورد توجه واقع شده و تحقیقات و بررسیهای فراوانی درباره آن صورت گرفته است. ویدمان نیز سه رساله ارشمیدس و نیریزی و خیام را بررسی ، و روشهای آنان را برای وزن کردن اجسام مختلط با یکدیگر مقایسه کرده است .






نوع مطلب : فیزیک، 
برچسب ها : ترازو، وزن سنج،





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
 
 
بالای صفحه